Home > Artikel

Schoon kind, mijn kind?

Over ouderschap na donor- conceptie
Wat als je kind biologisch niet van jou is? Hoe ervaar je ouderschap als je je kinderwens vervult met hulp van een eicel- of zaadceldonor? En zal je ooit vertellen dat je genetisch niet de vader of moeder bent? Psychologe- seksuologe Astrid Indekeu vroeg het – voor het eerst in België – aan heteroseksuele paren die een kind kregen via een zaadcel- of eiceldonor.
In onze westerse cultuur hechten we veel belang aan de biologisch-genetische band tussen gezinsleden. Het beeld dat de biologische vader of moeder de ‘echte’ ouder is, is heel dominant. Daarom wordt fertiliteitsbehandeling met donormateriaal soms gezien als een minderwaardig alternatief voor biologisch ouderschap”, vertelt Astrid Indekeu. “Hoe geef je in zo’n context betekenis aan je ouderschap als je kind niet genetisch verwant aan je is?” Indekeu nam voor haar doctoraatsonderzoek ruim 100 interviews af van heteroseksuele paren die voor hun kinderwens een beroep deden op een zaadcel- of eiceldonor. Ze sprak hen op verschillende momenten: voor de start van de vruchtbaarheidsbehandeling, in het laatste trimester van de zwangerschap, kort na de geboorte en toen de kinderen ongeveer anderhalf jaar waren. “Zo kon ik ouders zien evolueren van de worsteling met hun eigen onvruchtbaarheid, over angsten rond de band met hun kind, tot een nieuw zelfvertrouwen als het kind wat ouder is.”

In den beginne

In eerste instantie wilde Indekeu vooral meer te weten komen over de beleving van onvruchtbaarheid en de ouderschapsmotivaties van mannen, en óf en hoe ze praten over de fertiliteitsbehandeling bij de start van de behandeling. Indekeu: “We weten ontstellend weinig over de beleving van onvruchtbare mannen en de maatschappelijke draagwijdte van donorinseminatie in België. Het aantal inseminaties met donorsperma wordt niet eens bijgehouden, al moeten het er inmiddels vele duizenden zijn.” “Ook de media focussen meestal op de moeders en op eiceldonatie. Dat blijkt een veiliger thema, met een sereen, medisch aura. Conceptie met donorsperma zit nog veel meer in de taboesfeer door seksuele connotaties: het zaad wordt verkregen door masturbatie; de vrouw is zwanger door het zaad van een andere man; en er is de – onterechte – link tussen mannelijke onvruchtbaarheid en impotentie.” “Het onderzoek toonde aan dat mannen die een beroep doen op donorsperma, een lager zelfbeeld hebben en meer schuldgevoelens dan wie een behandeling met eigen sperma kan starten. Ze worstelen met de vraag of ze nog wel volop ‘man’ zijn.”Tegelijk hebben ze ook hogere verwachtingen bij het ouderschap. “Dat is niet zo verrassend”, legt Astrid Indekeu uit. “Voor je een behandeling met donormateriaal start, heb je een gesprek met de fertiliteitscounsellor. Je wordt dus verplicht je wensen en dromen op een rijtje te zetten. Plus: pas als je kans op een biologisch kind van je afgenomen lijkt te worden, besef je hoe graag je het wou. Vergis je niet: ook bij mannen leeft wel degelijk die kinderwens.”

Proficiat, papa!

Hoe wordt ouderschap na donorconceptie nu ervaren? Indekeu: “Sommige ouders minimaliseren van bij het begin het genetisch verschil: hun zwangerschap verschilt, buiten de donorconceptie, in niets van een gewone zwangerschap. Andere ouders voelen zich dan weer meer verwant met alternatieve gezinsvormen zoals lesbische koppels met een kinderwens.” Vóór de zwangerschap is vooral de onzekerheid erg groot, stelde Indekeu vast. “Je weet pas dat je onvruchtbaar bent en je je gezin op een andere manier zal moeten vormen. Ouder worden zonder een genetische band met je kind roept veel onzekerheid op: ‘Ga ik het kind graag zien?’, ‘Gaat het kind mij als ouder zien?’ Sommigen zijn ervan overtuigd dat de liefde bij een biologisch kind onvoorwaardelijk is, en dat het bij sociaal ouderschap maar afwachten is. En er spelen nog andere angsten: dat de baby als twee druppels op de donor zal lijken. En de angst om geen ouderlijk gezag meer te hebben als je kind weet dat je niet de biologische – ‘echte’ – vader bent: “Ga ik nog kunnen zeggen: niet naar die fuif, geen brommer, enzovoort?” Maar dan wordt je zoon of dochter geboren, en je wordt plots erkend als ouder. Indekeu: “Plots zeggen mensen je: Proficiat, papa! Je voelt ook die intuïtieve reactie als je je kind voor het eerst in je armen neemt: de emoties, de tranen. Naarmate het kind zich ontwikkelt, groeien de gezinsbanden en toont het kind dat je een belangrijk persoon in zijn leven bent: Je komt thuis van je werk en je kind loopt je tegemoet. Je onzekerheid kalft langzaam af.” En ebt de angst voor de donor ook volledig weg? “Die neemt bij velen toch een andere vorm aan: van een bedreiging naar een detail, al is het dan een belangrijk detail. De angst dat hun zoon of dochter de donor als ‘vader’ gaat zien, neemt af. Er is een band opgebouwd, en die zal niet plots verdwijnen. Voor sommige ouders blijft die donor niet relevant, niet voor hen en niet voor hun kind. Andere ouders zouden graag meer informatie willen, niet zozeer voor henzelf, maar om het later door te kunnen geven aan hun kind.”

Het volledige artikel kan je lezen in editie 4 van Mini magazine.
Bron: Met dank aan KU Leuven Campuskrant
Relevante thema's: zaadceldonatie, eiceldonatie, biologische ouders

Lees meer

Ook interessant!

Abonnement inclusief cadeau + Kaatje Dubbeldik kleuter doeboek + Kaatje Kleuter Knutselboek

32
Abonnement Mini 1 jaar
(6 nummers)
+ cadeau
eerstdaags thuisbezorgd
+
995
+
1295
Meer info?
44%
bundelkorting
gratis
verzending
45
Naar bestel formulier
Partners
16

Het huidige nummer

augustus - september 2016

Op de hoogte blijven?

Nieuws van Mini recht in je mailbox!

Al 22.000 nieuwsbriefleden waren je voor!
Minimag.be Mini magazine Mijn account Volg Mini Contact
Homepage
Kinderwens
Zwangerschap
Baby
Peuter & kleuter
Abonnement
Cadeau
Nabestelling
Voordeelbundel
Registreer
Inloggen
Winkelwagen
Speel & win
Mini Testpanel
FacebookFacebook
TwitterTwitter
NieuwsbriefNieuwsbrief
Mail onsMail ons
Mini, de redactie
Moorselbaan 603-1
BE-9300 AALST
Tel: 0032 (0) 53/72 99 97
Fax: 0032 (0) 53/72 99 98
E-mail: redactie@minimag.be